Tam, gdzie rodzi się zmiana. Lokalne inicjatywy, które włączają społeczności
Jeszcze kilka miesięcy temu wiele z tych pomysłów istniało tylko w rozmowach prowadzonych po zajęciach terapeutycznych, przy kuchennym stole, podczas spotkań rodziców lub w małych biurach lokalnych organizacji. Dziś stają się realnym wsparciem dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. W województwach mazowieckim i łódzkim ruszyły projekty realizowane w ramach programu „Włączmy się!”, prowadzonego przez Fundację Szansa -Jesteśmy Razem jako operatora regrantingu w programie „Moc Lokalnych Inicjatyw”, współfinansowanym ze środków PFRON.
Podpisanie umów regrantingowych było symbolicznym startem programu „Włączmy się!”, a to odbyło się 1 kwietnia 2026 roku w salonie prezentacyjnym Fundacji Szansa – Jesteśmy Razem w Warszawie. Przedstawiciele organizacji z województw mazowieckiego i łódzkiego spotkali się z prezesem Fundacji Markiem Kalbarczykiem, by oficjalnie rozpocząć współpracę przy realizacji lokalnych inicjatyw społecznych. Spotkanie było nie tylko formalnym etapem programu, ale także okazją do rozmów, poznania się i wymiany doświadczeń między organizacjami działającymi często w bardzo różnych środowiskach. Fundacja Szansa - Jesteśmy Razem, jako operator regrantingu programu „Moc Lokalnych Inicjatyw”, podkreśliła, że grantobiorcy otrzymują nie tylko wsparcie finansowe, ale również pomoc merytoryczną na każdym etapie realizacji projektów. Łączna kwota środków przekazanych przez PFRON wynosi aż 1,2 mln zł. Symbolicznym zakończeniem spotkania był wspólny tort, wokół którego uczestnicy dosłownie i metaforycznie „włączyli się” w budowanie programu opartego na współpracy, dostępności i lokalnym działaniu.
To nie jest kolejny konkurs grantowy oparty wyłącznie na tabelach i wskaźnikach. Za każdą inicjatywą stoją konkretni ludzie, lokalne historie i bardzo realne potrzeby. Wśród grantobiorców są zarówno organizacje działające od kilkudziesięciu lat, jak i małe fundacje tworzone przez rodziców osób z niepełnosprawnościami czy społeczników, którzy najlepiej znają problemy swoich miejscowości.
Tam, gdzie pomoc jest naprawdę blisko
Wiele działań realizowanych w ramach programu powstaje poza dużymi miastami. To właśnie w mniejszych miejscowościach dostęp do specjalistycznego wsparcia, rehabilitacji, integracji czy wydarzeń kulturalnych bywa najbardziej ograniczony.
Fundacja Dzielna Matka tworzy działania oparte na relacji człowieka ze zwierzęciem. Konie, psy i kontakt z naturą stają się tu narzędziem budowania odwagi, sprawczości i poczucia bezpieczeństwa osób z niepełnosprawnościami. Projekt powstał z osobistych doświadczeń matki wychowującej z dysfunkcjami wzroku i słuchu synów. To przykład inicjatywy, która nie powstała „obok ludzi”, ale z codziennego życia i realnych potrzeb rodzin. Podobnie działa Fundacja Zdrowia Psychicznego ODNALEŹĆ SENS z Bełchatowa, która dociera także do osób pozostających poza życiem społecznym - seniorów i osób z niepełnosprawnościami, którzy z powodu choroby lub samotności nie wychodzą z domów. Organizacja prowadzi treningi pamięci, spotkania, działania aktywizujące i wsparcie emocjonalne, pokazując, że przeciwdziałanie wykluczeniu zaczyna się często od zwykłej obecności i rozmowy. W Chorzelach Fundacja „Iskierka” buduje przestrzeń integracji dla młodych osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin poprzez zajęcia sensoryczne, działania terenowe i wsparcie psychologiczne. Z kolei Lokalna Grupa Działania „Ziemia Chełmońskiego” pokazuje, że dostępna może być również aktywność na świeżym powietrzu. Organizowany przez nią spływ kajakowy połączony z piknikiem integracyjnym ma przełamywać bariery i budować relacje między uczestnikami.
Sport, ruch i aktywność bez barier
W wielu projektach szczególne miejsce zajmuje ruch i aktywność fizyczna. Nie jako rywalizacja, ale sposób budowania pewności siebie, relacji i samodzielności.
Fundacja Robimy Sport Możliwym realizuje projekt „Równi na starcie”, prowadząc treningi sportowo-rekreacyjne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Miejski Klub Koszykówki w Górze Kalwarii organizuje zawody sportowe i warsztaty integracyjne, a Stowarzyszenie „Niepokonani” angażuje lokalne społeczności w wydarzenia takie jak Bieg Kolorowej Skarpety czy Marsz dla Autyzmu. Ruch staje się też formą ekspresji i budowania odwagi. Fundacja „Dom w Łodzi”, prowadząca Dom Dziecka dla Dzieci Chorych, realizuje warsztaty tańca na wózku. Dla wielu uczestników to pierwsza okazja do występu na scenie i pokazania swoich możliwości publiczności. W działaniach Stowarzyszenia ARTBALE ciało i ruch są z kolei narzędziem budowania dobrostanu psychicznego i relacji społecznych. Projekt „CIAŁOCZUŁOŚĆ” łączy warsztaty ruchowe, kulinarne i działania integracyjne, ucząc uważności na siebie i innych.
Dostępność zaczyna się od zrozumienia
Duża część projektów skupia się na edukacji społecznej i budowaniu świadomości dotyczącej niepełnosprawności. Fundacja Niewidzialny Świat realizuje projekt „Dostępność zaczyna się od zrozumienia”, oparty na edukacji przez doświadczenie. Warsztaty pokazują uczestnikom, z jakimi barierami codziennie mierzą się osoby z niepełnosprawnościami. Podobne cele realizuje Instytut Tyflologiczny, Polskiego Związku Niewidomych, który od 75 lat działa na rzecz osób niewidomych i słabowidzących. Organizacja prowadzi działania rehabilitacyjne, edukacyjne i eksperckie, a w ramach programu „Włączmy się!” organizuje warsztaty dla młodych kobiet z niepełnosprawnością wzroku. Uczestniczki rozwijają kompetencje społeczne, uczą się samoobrony, budowania pewności siebie i samodzielności.
Fundacja Świat w Dłoniach koncentruje się na wsparciu osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu. Organizacja rozwija wolontariat i kompetencje komunikacyjne uczestników, prowadząc warsztaty z alfabetu Lorma, podstaw języka migowego i różnych metod komunikacji. Ważnym obszarem działań jest także profilaktyka zdrowotna. Stowarzyszenie Otwarte Drzwi realizuje projekt „ProfiRAKtyka bez barier”, dotyczący profilaktyki przeciwnowotworowej osób z niepełnosprawnością intelektualną i całościowymi zaburzeniami rozwoju - tematu bardzo rzadko obecnego w debacie publicznej.
Wsparcie dla rodzin i opiekunów
Wiele organizacji podkreśla, że pomoc nie może być kierowana wyłącznie do samych osób z niepełnosprawnościami. Wsparcia potrzebują również rodzice, rodzeństwo i opiekunowie. Towarzystwo Przyjaciół Dzieci w Płocku realizuje projekt „Płocka Przystań Wytchnienia”, skupiony właśnie na starzejących się opiekunach dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Organizacja tworzy przestrzeń odpoczynku, wsparcia psychologicznego i integracji.
Fundacja W stronę jutra prowadzi konsultacje psychologiczne i grupy wsparcia dla rodzin osób z niepełnosprawnością intelektualną przygotowujących się do bardziej samodzielnego życia. Z kolei Stowarzyszenie „Dajmy razem szansę” organizuje działania dla dzieci i młodzieży z autyzmem i niepełnosprawnością sprzężoną, jednocześnie wspierając rodziców i specjalistów. Także Stowarzyszenie „Twoja Szansa” w Skierniewicach rozwija wsparcie psychologiczne, pedagogiczne i terapeutyczne dla rodzin uczniów i absolwentów specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego.
Kultura, sztuka i wspólnota
Program „Włączmy się!” pokazuje też, że integracja to nie tylko rehabilitacja czy terapia. To również dostęp do kultury, sztuki i wspólnego spędzania czasu. Fundacja „Nasza Galeria” od lat promuje twórczość artystów z niepełnosprawnościami, organizując wystawy, plenery i publikacje. Stowarzyszenie Pomocowe w Zakrzewie BLIŻEJ SIEBIE realizuje projekt „Fokus na kulturę”, rozwijający aktywność artystyczną mieszkańców Domu Pomocy Społecznej.
W Gostyninie Stowarzyszenie Pomocy dla Osób Niepełnosprawnych im. św. Brata Alberta organizuje spartakiady, warsztaty kulinarne, wyjazdy i działania kulturalne. Z kolei Chorągiew Mazowiecka ZHP Hufiec Sokołów Podlaski poprzez projekt „4 Żywioły” buduje relacje między uczestnikami podczas wspólnych wyjazdów, ognisk, gier terenowych i aktywności plenerowych. Ważnym elementem wielu działań jest również współpraca lokalna. Organizacje angażują szkoły, wolontariuszy, samorządy, koła gospodyń wiejskich czy lokalnych przedsiębiorców. Dzięki temu projekty nie kończą się na pojedynczym wydarzeniu, ale wzmacniają całe społeczności.
Więcej niż grant
Program „Włączmy się!” pokazuje, że nawet niewielkie granty mogą uruchamiać duże zmiany społeczne. Dla części organizacji to pierwsza możliwość realizacji projektu o takiej skali. Dla innych - szansa na rozwinięcie działań, które od lat prowadzą społecznie i często niemal wyłącznie dzięki zaangażowaniu wolontariuszy. Najważniejsze jest jednak coś innego: dzięki programowi osoby z niepełnosprawnościami i ich bliscy nie zostają sami. Zyskują przestrzeń do działania, rozwoju, budowania relacji i uczestnictwa w życiu społecznym. Fundacja Szansa - Jesteśmy Razem, jako operator regrantingu w programie „Moc Lokalnych Inicjatyw”, nie tylko przekazuje środki finansowe. Tworzy sieć lokalnych działań, wzmacnia organizacje społeczne i pokazuje, że zmiana społeczna zaczyna się najczęściej bardzo blisko - od ludzi, którzy po prostu chcą działać dla innych.
Bo „Włączmy się!” to nie tylko konkurs grantowy. To budowanie wspólnoty, wzmacnianie lokalnych liderów i tworzenie świata, w którym dostępność, integracja i wzajemne wsparcie stają się codziennością.
_______________________________
Projekty są obecnie w trakcie realizacji. Ich efekty, relacje i kolejne działania można śledzić na profilach społecznościowych grantobiorców oraz w komunikacji Fundacji Szansa - Jesteśmy Razem.
Projekt „Włączmy się!” jest współfinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w ramach programu „Moc lokalnych inicjatyw”.